SanderusTemseOudeBurcht

Op deze prent van Sanderus is de Oude Burcht van Temse te zien.

Deze burcht, ook gekend als “het Oude Kasteel van Temse” was een waterburcht die gelegen was aan de linkeroever van de Schelde in Temse (provincie Oost-Vlaanderen). De burcht bestond reeds vóór de 12e eeuw maar werd afgebroken in 1782.

De Oude Burcht was oostelijk, stroomafwaarts van het centrum van Temse gelegen. De burcht was strategisch gelegen en maakte oorspronkelijk deel uit van de versterkingsgordel aan de linker Scheldeoever, in de tijd dat de Schelde de grens vormde tussen het graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant.

Zoals de meeste burchten in de middeleeuwen, zal het oorspronkelijk slot een vierkant gebouw geweest zijn met kantelen en versterkte torens. Daarna werd het complex door zijn opeenvolgende bewoners uitgebreid met verschillende vleugels en torens van verschillende omvang, waardoor de burcht meer het uitzicht kreeg van een kasteel.

De burcht werd in 1453 door de Gentenaars belegerd tijdens de Gentse Opstand tegen de toenmalige graaf van Vlaanderen, Filips de Goede. De Gentenaars slaagden er echter niet in de burcht te veroveren wegens het hardnekkig verzet van de voogd/kastelein van de burcht, Martin Vilain. In 1458 verkocht Martin Vilain de burcht en de heerlijkheid Temse aan de Gentse Sint-Pietersabdij.

De abdij verkocht echter in 1498 de burcht aan Roeland Lefèvre, hofmeester van keizer Maximiliaan en daarna algemeen schatbewaarder' van zijn zoon Filips de Schone.

Roeland Lefèvre werd opgevolgd door zijn zoon Jan, waarna de burcht in 1519 in bezit kwam van Willem van Croÿ en zijn echtgenote Marie van Hamal. Deze dame schonk de burcht en de heerlijkheid in 1559 aan haar neef baron Jan van Trazignies.

Tijdens de calvinistische periode was de burcht van Temse bezet door verzetslui, die zich echter in 1583 moesten overgeven aan het leger van Alexander Farnese, de hertog van Parma. In 1587 kwam de burcht in handen van Maria Christina van Egmont en haar echtgenoot Karel van Mansfeld. Het was echter haar zoon uit een eerder huwelijk,
Alexander van Bournonville, die eigenaar werd van de burcht in 1610.

In 1636 werden de burcht en de heerlijkheid van Temse geconfisqueerd, nadat Alexander van Bournonville deelgenomen had aan een mislukte samenzwering tegen het Spaanse gezag. Alexander de Bournonville werd in 1636 ter dood veroordeeld en zijn goederen verbeurdverklaard, waardoor koning Filips IV van Spanje eigenaar werd van van de burcht en de heerlijkheid.

In 1646 werd de burcht gedurende 14 dagen belegerd door scheepslieden en soldaten van de Verenigde Provincies. De burcht werd hardnekkig verdedigd. De belegering lukte niet, maar de burcht liep wel ernstige schade op; de hofmuur en de bruggen werden door de belegeraars stukgeschoten. Na het sluiten van het Vredesverdrag van Munster werd de burcht aan de familie Bournonville teruggeschonken in 1649 en werd Alexander II van Bournonville de eigenaar van de burcht.

De laatste Bournonville die eigenaar was van de burcht, was Filips Alexander, die echter kinderloos stierf in 1727. De Oude Burcht van Temse werd geërfd door zijn zuster Angelica Victoria, die getrouwd was met Jan van Dufort, hertog van Duras.

Hun zoon, Emmanuel van Durfort, stelde de burcht in 1775 te koop.

Een Brussels bankier, Jan Baptist van Schoor kocht de burcht en de heerlijkheid in 1776. De laatste eigenaars van de Oude Burcht waren een nicht van deze bankier, die trouwde met de kanselier van Brabant, Joseph de Crumpipen. Deze liet in 1782 de Oude Burcht afbreken.

Meer noordwaarts van de Oude Burcht werd van 1783 tot 1787 een nieuw kasteel gebouwd in classicistische stijl, dat op zijn beurt werd gesloopt in 1965 om plaats te maken voor het zwembad van Temse.

Van de Oude Burcht zijn geen restanten overgebleven, behalve het huidige Scheldepark, dat behoorde tot het domein van de Oude Burcht en het nieuwe kasteel. In het gemeentemuseum van Temse is een maquette te zien van de Oude Burcht.

(Bronvermelding: Wikipedia)