SanderusNokereKasteelvanNokere

Op deze prent van Sanderus van omstreeks 1640 is het Kasteel van Nokere te zien.

Nokere is thans een deelgemeente van Kruisem in de provincie Oost-Vlaanderen.

Het Kasteel van Nokere bestaat nog in een gewijzigde vorm en is gelegen langs de Kasteeldreef. Het huidige kasteel is een classicistisch waterkasteel dat omstreeks 1727 werd gebouwd. Het bevindt zich binnen een omhaagd domein met verschillende vijvers en uitgestrekte tuinen en bossen. Een lange platanendreef verbindt het kasteeldomein met de dorpskern van Nokere.

In de middeleeuwen was dit domein het foncier van de heerlijkheid Nokere Ter Borch. De oudste geschiedenis gaat terug tot het einde van de 12e eeuw als villa of allodiaal goed in bezit van de heren van Pamele-Oudenaarde met Gyselbrecht als eerstgekende heer.

Zijn zoon, Arnulf IV van Pamele-Oudenaarde, noemde zich reeds heer van Nokere ter Borch.

Tot op het einde van de 13e eeuw bleef het in bezit van deze familie als leen van de heerlijkheid Pamele, nadien kwam het toe aan de familie van Gavere-Hérimez, met Jan I als belangrijkste vertegenwoordiger. Hij erfde in 1284 verschillende lenen onder ‘Nochre’ en ontving een schenking van verschillende lenen van de graaf van Vlaanderen Gwijde van Dampierre.

Ter Borch was voortaan de dorpsheerlijkheid met leenhof en justitierechten. Op de plaats van het kasteel bevond zich vermoedelijk in oorsprong een landbouwuitbating, beheerd door een meier. Later werd er een herenverblijf met neerhof gebouwd.

Uit archiefdocumenten blijkt dat Jacob van Gavere, veldheer tegen de Turken onder Keizer Karel V (gestorven in 1551), in 1539 een “huis” bezat in Nokere. Dit “huis” was het toenmalige Kasteel van Nokere.

Zijn grafsteen, hergebruikt als dorpel van de kerk tot de vergroting in 1899, werd teruggevonden en is in het poortgebouw van het kasteel opgesteld.

In 1566 kwam het domein toe aan de familie van Vichte en door huwelijk aan de familie de Grass. In 1578-1579 was reeds sprake van een ‘kasteel’ met militaire functie of burcht.

Volgens archiefdocumenten werd dit kasteel door een brand vernield in 1596.

In de periode dat deze prent werd getekend (omstreeks 1640) was het Kasteel van Nokere eigendom van Johan de Grass die de vroegere burcht met torengebouw en ringmuur met verschillende torens restaureerde en uitbreidde tot een typisch renaissancekasteel met een belvedèretoren, zoals te zien is op de prent.

In 1727 werd het kasteel verkocht aan Mathieu-Xavier de Ghellinck die het kasteeldomein omvormde tot een eigentijds classicistisch landhuis, maar met het behoud van de toren en hoog schilddak zoals op de prent te zien is. Mathieu-Xavier de Ghellinck, had in 1727 de heerlijkheid Nokere aangekocht.

Van 1773 tot 1783 tenslotte wordt het gebouw onder Jean-Baptiste-Joseph de Ghellinck, kleinzoon van Mathieu-Xavier de Ghellinck, gehomogeniseerd tot zijn nog bewaarde classicistische voorkomen. In die periode werden de twee zijvleugels opgetrokken. Jean-Baptiste koos voor de op dat ogenblik modieuze Lodewijk XVI-stijl.

Onder de latere eigenaars, de families Vanhove, de Witte en Wasseige bleven het domein en gebouw nagenoeg ongewijzigd. Sinds 1946 is het Kasteel van Nokere eigendom van baron Casier die het kasteelinterieur renoveerde en het park gedeeltelijk liet heraanleggen in de 18e-eeuwse traditie.

Vlakbij staan enkele dienstgebouwen waaronder een 17e-eeuws poortgebouw (waar de grafsteen van Jacob van Gavere staat opgesteld) en een koetshuis met een assortiment koetsen uit de 18e en 19e eeuw.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be)