SanderusMoerzekeKasteelvanMoerzeke

Op deze prent van Sanderus is het Kasteel van Moerzeke te zien. Moerzeke is thans een deelgemeente van Hamme (provincie Oost-Vlaanderen).

Het kasteel staat ook bekend onder de naam “Kasteel Nieulant”.

Het kasteel bestaat nog en is gelegen langs de Kasteellaan in Moerzeke (Hamme).

De geschiedenis van dit kasteel gaat terug op een site met walgrachten van een feodaal hof, zijnde het verblijf van de lokale heer van de heerlijkheid Moerzeke.

Over de aanvankelijke burchtheren van Moerzeke en hun verblijfplaats is heel weinig bekend.

In de 13e eeuw was de eerste bezitter van de heerlijkheid, die de titel heer van Moerzeke draagt, een ridder van Grimbergen-Assche die een dame van het adellijke geslacht de Murceka huwde.

In de 14e eeuw bezat Gerard van Grimbergen een woonplaats in Moerzeke die als kasteel werd omschreven.

Het geslacht van Grimbergen werd door de van Maldegem opgevolgd waarvan de laatste tot 1484 heer van Moerzeke was.

Er zijn aanwijzingen dat een aantal van de van Maldegem ook in Moerzeke verblijf hielden.

In 1488 tijdens de onlusten onder Maximiliaan van Oostenrijk zou ook het kasteel van Moerzeke niet aan de toenmalige vernielingen ontsnapt zijn en bleef het daarna lange tijd verlaten.

In het jaar 1612 zouden de gebouwen van het kasteel in ruïne hebben gestaan.

Volgens Sanderus liet Karel van der Borch, heer van Moerzeke (1625-1648), op het puin van het verwoeste kasteel van de heren van Moerzeke een nieuw kasteel oprichten.

Het is dit kasteel dat op deze prent van de Flandria Illustrata staat afgebeeld.

In 1755 werd jonkheer Emmanuel Augustijn Van den Meersche de eigenaar van de heerlijkheid Moerzeke en meteen ook van het heerlijke kasteel.

In die periode moet het kasteel grondig zijn gewijzigd wat betreft de aanleg van gebouwen en grachtpatroon.

Het kasteel staat weergeven op de Ferrariskaart (1777).

Het kasteel lag nog steeds binnen een ruime rechthoekige omgrachting. De voorhof vertoonde bijgebouwen ten noorden aan de zijde van de toegangsbrug en ten oosten naast de boomgaard, en een toegangsdreef die schuin vanaf de inkom naar de dorpsplaats loopt. Achter de kasteelgebouwen lag een formeel aangelegde tuin.

In 1796 erfde Karel-Francois, graaf de Lichtervelde het kasteel. Door het huwelijk van zijn dochter met burggraaf Karel de
Nieulant kwam het in bezit van de familie de Nieulant.

De aanleg van de voorhof was intussen gewijzigd. Ter hoogte van de ingang vertoonde de omgrachting sindsdien een uitstulping.

De toenmalige aanleg in U-vorm bestaande uit twee parallelle rechthoekige dienstgebouwen en daarachter het eigenlijke kasteel met een kleine uitbouw aan de voorzijde is binnen het huidige gebouwenbestand herkenbaar bewaard gebleven.

Vermoedelijk zijn ook aan het residentiële gebouw van het kasteel herhaaldelijk wijzigingen aangebracht in de loop van de 19e eeuw.

Vanaf 1907 werd het kasteel bewoond door een neef van de familie de Nieulant, baron Gontran de Crombrugghe de Looringhe - de Neve de Rode, terwijl de familie de Nieulant nog eigenaar bleef.

Het residentiële gebouw veranderde in die tijd wel enigszins van vorm door kleine aanbouwen. Bij de openbare verkoop van het domein in 1935 werd het kasteeldomein eigendom van de zusters van Sint-Vincentius a Paulo met klooster te Wichelen en Moerzeke, dit onder impuls van het priester Poppe Comité, met het doel om er een retraitehuis en rustoord in onder te brengen.

De vervallen toestand en nieuwe bestemming gaven aanleiding tot grondige aanpassings- en uitbreidingswerken aan het gebouwenbestand.

Aan het kasteel werd in 1937 tegen de oostelijke zijgevel een nieuwe kloosterkapel aangebouwd. Voorts kreeg het kasteel daarna diverse nieuwe aanbouwen met dienstruimten voor het zusterverblijf.

In 2001 kwam het kasteeldomein in het bezit van de VZW "De Broeders van Liefde" en huisvestte het onder meer een vormings- en bezinningscentrum.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be)