SanderusLakenSintAnnadreef

Op deze prent van Sanderus is de herwerkte versie te zien van een prent van de Sint-Annadreef in Laken.

Deze prent werd gepubliceerd in de heruitgave in 1726-1727 van de Chorographia Sacra Brabantiae van Sanderus (1659).

Laken is sinds 1921 een onderdeel van de stad Brussel.

Voordien was het een zelfstandige gemeente. In Laken is de hoofdresidentie van het Belgisch vorstenpaar gelegen.

De Sint-Annadreef is vandaag een rechte verkeersader die het Kardinaal Cardijnplantsoen en de Kunstenaarsstraat verbindt met de Abelenlaan. Aan de oostzijde loopt ze langs het Park van de Sint-Annadreef en de Koninklijk Parklaan, aan de westzijde kruist ze de de Vrièrestraat en de Tuinbouwersstraat, en dan de Witte-Acacialaan.

De dreef, die oorspronkelijk avenue du Duc (Hertoghdreve) heette, werd omstreeks 1615 geopend op verzoek van aartshertogin Isabella, en was bedoeld om de Onze-Lieve-Vrouwekerk met de Sint-Annabron te verbinden. De bron was toen nog niet voorzien van een monumentale fontein en stond bekend als de “Vijfwondenput”.

De Onze-Lieve-Vrouwekerk ligt aan het uiteinde van de Sint-Annadreef. Rond 850 stond er een kleine kapel die er gebouwd was door twee zussen die hun overleden broer wilden herdenken. Omstreeks 1275 werd er een nieuw kerkgebouw op deze plaats gebouwd.

Halverwege de 19e eeuw werd het neogotische kerkgebouw opgetrokken als aandenken aan koningin Louise-Marie (1812-1850).

Koning Leopold I legde de eerste steen in 1854. Na de kerkwijding in 1872 werden de werken onderbroken, maar in 1908 werden ze op initiatief van koning Leopold II hervat. Het kerkgebouw bestaat uit een neogotische portaal met daarboven drie kerktorens, een schip, een transept, een koor en een uitbouw met kegelvormige koepel. Onder deze koepel bevindt zich de Koninklijke Crypte. De middelste van de drie zuidelijke kerktorens is hoger dan de andere twee en heeft een hoogte van 99 meter.

De kerk bevat het praalgraf van kardinaal Cardijn. De crypte bevat de graven van de Belgische koninklijke familie. Ten noordwesten van deze parochiekerk ligt het kerkhof van Laken. Hier bevindt zich nog het gotische koor van de voormalige kerk.

Aan het andere eind van de Sint-Annadreef ligt de Sint-Annabron met de Sint-Annakapel, in het Park van Laken.

De dreef beschreef oorspronkelijk een bocht in oostelijke richting en liep dan langs de gelijknamige kapel, voordat ze de rue de la Chapelle Sainte-Anne bereikte.

Ze was meer dan 600 meter lang en werd afgeboord door vier rijen lindebomen. Vroeger was de dreef een geliefde wandelplaats bij de Brusselaars. Haar rooilijn werd gewijzigd in 1866.

In het kader van de aanleg van het Koninklijk Park in 1877-1878, waarbij ook de gelijknamige laan en de Abelenlaan werden aangelegd, werd de dreef in het oosten afgeboord door een hoog bebost talud en verloor ze haar gebogen uiteinde voorbij de fontein.

In de tweede helft van de jaren 1860 werd het begin van de dreef omgedoopt tot Leopoldplein, voordat dit in 1916 het begin werd van de Kunstenaarsstraat, afgeboord door het Kardinaal Cardijnplantsoen, dat zijn naam kreeg in 1981.

Rond 1950 werd de zuidelijke punt van het bouwblok gevormd door de dreef en de Groenvinkstraat verwijderd, om de doorgang van de nieuwe collector van de Molenbeek onder de Kunstenaarsstraat mogelijk te maken.

De bron, ook de Vijf Wondenput of Vijf Wondenbak genoemd, werd gevoed door een bron die wonderbaarlijke krachten tegen kramp, koorts en oogpijn werd toegedicht en die vooral vroeger talloze pelgrims aantrok.

We vinden op deze prent van Sanderus de vermelding van de put onder de benaming “Fons quinque vulnorum christ” (put van de vijf wonden)

De bron bevindt zich op een per trap bereikbaar verlaagd plateau met zitbanken.

Het water ontsprong aan de voet van een oude eik met de beeltenis van Sint-Anna, de moeder van de Maagd Maria.

In 1360 heette de bron “sente marien”, maar werd ook Welleborre, Vijf Wondenbak of Vijf Wondenput genoemd naar de vijf wonden die Christus opliep bij zijn kruisiging.

In de 17de eeuw kwam aarthertogin Isabella van Spanje er wekelijks per koets op bedevaart vanuit het Paleis op de Koudenberg.

Ze wilde namelijk zwanger worden omdat ze mits een (uitgebleven) opvolger de Zuidelijke Nederlanden zou krijgen van haar vader Filips II van Spanje (haar drie kinderen met Albrecht van Oostenrijk waren vroeg gestorven).

Om de pelgrimsweg minder hobbelig te maken liet ze in 1615 de Groendreef aanleggen tussen Brussel en Laken en de Hertoghsdreve (nu Sint-Annadreef) vanaf het historisch centrum rond de Onze-Lieve-Vrouwekerk tot de Sint-Annabron.

Nadat ze krachtens het wonderbaarlijke water van koorts zou zijn hersteld, heeft ze er in 1625 op aansturen van haar geestelijke vader Andres de Soto een monumentale stenen fontein laten bouwen.

De Vijfwondenput werd ook wel de Sint-Annafontein of Sint-Annabron genoemd.

Daarnaast liet ze rond dezelfde tijd een nieuwe witgepleisterde kapel bouwen met een leistenen dak met kleine dakruiter en luidklok. Sinds de 14^e eeuw stond op deze plaats reeds een andere, kleinere kapel die ook reeds bekend was als de Sint-Annakapel.

In de 20ste eeuw werd de kapel gevandaliseerd en gesloten voor het publiek.

Gezien er geen katholieke diensten meer plaatsvonden werd de kapel in 1973 toegewijd aan de Russisch-Orthodoxe kerk.

De kapel werd gerestaureerd in 1974.

Vóór de aanleg van het Koninklijk Park stonden aan de oostzijde van de dreef hoevetjes en buitenhuizen.

De strook gevat tussen de dreef en de Koninklijk Parklaan, thans bekend onder de naam Park van de Sint-Annadreef, bevat verschillende opmerkelijke bomen.

(Bronvermelding: Wikipedia; Onroerenderfgoed.be)