SanderusIeperZaalhof

Op de panoramische prent van Sanderus van de stad Ieper, die dateert van omstreeks 1640, hebben we ingezoomd op het zogenaamde Zaalhof. De stad Ieper is gelegen in de huidige provincie West-Vlaanderen.

Het Zaalhof (Saelhove) was de grafelijke residentie waar de kasselrij zetelde. Later zetelde de Kasselrij op de Grote Markt van Ieper.

Het Zaalhof was dus een grafelijk kasteel in Ieper. Ieper werd reeds in 1066 in geschriften vermeld onder de naam Iprensis.

Aanvankelijk werd onder impuls van graaf Boudewijn V een grafelijk castrum ingericht op het "eiland" ontstaan na het graven van de oostelijke arm van de Ieperlee; de westelijke arm was eertijds bekend onder het toponiem "Viese Ypre".

De Vlaamse graaf Filips van den Elzas verliet omstreeks het jaar 1187 het castrum en bouwde een nieuwe burcht ten zuidwesten van de stad, het Zaalhof, met een omwalling aansluitend bij de Ieperlee. Het hof werd aan de rand van de stadskern gebouwd nabij de Sint-Pieterskerk.

Het hof was een feodaal eiland binnen de vrije stad.

Na de 13e eeuw verloor het zijn functie als grafelijke residentie.

De burggraaf werd vervangen door een baljuw, en het kasteel werd alleen nog de zetel van de Zaal en Kasselrij van Ieper.

Men ging spreken van de sala castellaniae. Hier zetelden de grafelijke bestuursorganen: een voor het leven benoemde baljuw, bijgestaan door een negenkoppige schepenbank; het leenhof; en de kasselrijraad. Ze hadden administratief-fiscale en gerechtelijke bevoegdheden.

Graaf Robrecht III van Vlaanderen had zijn residentie in het Zaalhof en overleed er in 1322.

In de 15e eeuw trad was het Zaalhof twee keer de zetel van de Raad van Vlaanderen: van 1451 tot 1462 en van 1492 tot 1498.

Omdat stilaan verval intrad, werd een nieuw Kasselrijhof betrokken aan de Grote Markt.

Nochtans bleef het Zaalhof nog tot ver in de 17e eeuw in gebruik voor ondervragingen, folteringen, opsluitingen en terechtstellingen.

Op het laatst was het waarschijnlijk enkel nog een gevangenis. Hierna werden de grachten gedempt en werd er een plein aangelegd.

Het Zaalhof is sinds het eerste kwart van de 19e eeuw niet meer bebouwd noch omwald. Thans is er een rechthoekig grasplein met bomen.

De Ieperlee die de Zaalhofwijk van zuid naar noord doorkruiste, was hier sinds het derde kwart van de 19de eeuw overwelfd en fungeerde als riool.

In Ieper zijn er op de plaats van het vroegere Zaalhof geen zichtbare bovengrondse sporen meer aanwezig. Op de vroegere locatie zijn er wel nog de Zaalhofwijk en het plein Zaalhof, die werden genoemd naar het vroegere Zaalhof.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be; Wikipedia)