De prenten van Antonius Sanderus (17e eeuw)




IEPER  -  SINT-JACOBSKERK


(Antonius Sanderus – Flandria Illustrata 1641)




Op deze prent van Sanderus van omstreeks 1640 is de Sint-Jacobskerk te zien.

De Sint-Jacobskerk bestaat nog. Het is een parochiekerk in de West-Vlaamse stad Ieper. Ze staat halverwege de huidige Menenpoort en de Rijselpoort, vlak bij het Sint-Vincentiuscollege in Ieper.

Het ontstaan van de Sint-Jacobsparochie is te situeren in de eerste helft van de 12e eeuw, met een eerste uitdrukkelijke vermelding van het altaar in 1138.

In het midden van de 12e eeuw was de kerk een driebeukige romaanse kerk met een transept en een vlak afgesloten koor.

In de loop van de 14e en de 15e eeuw werd een vervangende gotische hallenkerk opgericht met een koor, zijkoren, een pseudo-transept, een driebeukig schip met een hoger opgebouwde middenbeuk.

Tijdens het beleg van Ieper (1383) werd de kerk beschadigd.

Ook tussen 1566 en 1578 gebeurden er beschadigingen, voornamelijk van het interieur, tijdens de godsdienstoorlogen. De Geuzen maakten tijdelijk gebruik van de kerk.

Er was een nieuwe kerkwijding in 1584.

In 1634 werd de laatgotische westtoren opgetrokken, maar deze bleef wel onafgewerkt wegens geldgebrek. De romp met drie geledingen werd "voorlopig" beëindigd ter hoogte van de galmgaten en voorzien van een smalle, stompe spits.

Deze prent van Sanderus toont evenwel een volledig uitgewerkte toren naar Brabants patroon, overgaand in een veelzijdig overkoepeld lantaarntje met een speelse bekroning naar 17e-eeuwse barokke smaak. De tekenaar baseerde zich waarschijnlijk op de bouwplannen van deze kerk bij het weergeven van deze kerk.

De Sint-Jacobskerk werd gesekwestreerd tijdens de Franse Revolutie (1798) en gebruikt als voedermagazijn.

De kerk werd in haar normale functie herstels en opnieuw gewijd in 1802.

Tussen 1909 en 1912 werd een bakstenen spits gebouwd, geflankeerd door vier hoektorentjes.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de kerk totaal vernield, op het 14e-eeuwse westportaal na.

In 1924-1926 werd de kerk herbouwd.

De huidige plattegrond van deze hallenkerk met een hogere middenbeuk ontvouwt een uitgebouwde westtoren, een schip van drie traveeën, een transept en een driebeukige koorpartij vlak afgesloten zijkoren en een vijfzijdige apsis voor het hoofdkoor.

In 2010 werd de Sint-Jacobskerk getroffen door de bliksem. De haan van de kerk viel van de toren, maar bleef halverwege hangen.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be; Wikipedia)