SanderusElsegemKasteelvanElsegem

Op deze prent van Sanderus is het Kasteel van Elsegem te zien. Elsegem is thans een deelgemeente van Wortegem-Petegem in de provincie Oost-Vlaanderen.

Het kasteel dat te zien is op deze prent bestaat niet meer. Het kasteel was gelegen in het huidige kasteeldomein “de Ghellinck” langs de Kortrijkstraat in Elsegem. Wel zijn nog mooie bijgebouwen van het kasteel bewaard gebleven en gerestaureerd. Het huidige kasteeldomein de Ghellinck vormt een voorbeeld van een kasteeldomein met authentieke elementen uit de 19e eeuw.

Het domein omvat het park met zijn waterpartijen, brugjes, omgracht voorhof en brug met drie bogen van het verdwenen kasteel op een oude motte, de vroegere dienstgebouwen zoals de voormalige paardenstal en zadelmakerij, archiefzaal, oranjerie en bibliotheek, een bijgebouw in Doornikse steen, de vroegere conciërgewoning en de voormalige jachtopzichterswoning.

Het toponiem Elsegemkouter is te situeren op de zandleemrug bij de kasteelsite, in het zuiden aan de buitenkant van een voormalige scherpe Scheldebocht; een uitgesproken site voor een vroegmiddeleeuwse bewoning. Volgens de literatuur doen zowel de ligging als de aansluitende Elsegemkouter vermoeden dat daar wellicht het oorspronkelijke Elsegem lag, dat later verplaatst werd naar Elsegem-dorp.

De kasteelsite gaat terug op de hoeve Goed ter Schelden, een zeer oude omwalde nederzetting die naast een poort en toegangsdreef ook een eigen aanlegplaats aan de Schelde had.

Elsegem was vanaf 1595 een heerlijkheid binnen de hoogpointerij van Petegem en behorende tot de kasselrij Oudenaarde.

Samen met andere kleine heerlijkheden groepeerde het zich rond het feodale kasteel, op een leen Ten Doorne, eigendom van ridder/heer Arnold Ten Doorne, later omgedoopt onder de naam Rockegem dat toebehoorde aan Adrien d'Aubremont.

Tot 1662 bleef Elsegem in handen van de familie d'Aubremont om over te gaan naar de familie de Berghes Saint-Winnoc die de heerlijkheid met het feodale omwalde kasteel in 1718 verkocht aan Jean-Baptiste X de Ghellinck d'Elseghem.

Het is dit oude kasteel dat op deze prent van Sanderus te bewonderen is.

Zijn zoon Jean-Baptiste XI, de laatste heer van Elsegem, liet het kasteel in 1786-1789 verbouwen tot een symmetrisch geheel in classicistische stijl en de tuin werd in een geometrische stijl aangelegd met taxus- en lindebomen.

Tijdens de Franse Revolutie werd het kasteel geplunderd. Na een periode van verval werd na 1855 het domein door de familie terug verworven.

In 1861 hergroepeerde Charles de Ghellinck de verdeelde gronden en kocht hij een oude Schelde-arm. Na het rechttrekken van de Schelde werd het afgesneden deel ervan aan het park gehecht.

Zijn oudste zoon Ernest de Ghellinck d'Elseghem liet in 1862 het park vergroten met 16 hectare in landschappelijke stijl, de toegang werd veranderd naar een toegang via een omweg, in het begin van de 20e eeuw herschapen in een "chemin rouge" die in een wijde boog liep.

In 1864-1866 liet hij het kasteel ‘Lamershof’ met balustrades en bijgebouwen als paardenstallen, koetshuizen en logement voor hoveniers en koetsiers heropbouwen.

In 1889 liet Amaury de Ghellinck een archiefzaal bouwen boven de zadelmakerij, waar haaks in 1893-1895 een oranjerievleugel werd gebouwd waarboven een bibliotheekpaviljoen werd opgetrokken. Ook werd het perspectief over de valleigraslanden heen doorgetrokken tot aan de Schelde, recht tegenover het kasteel. De tuinen werden in een gemengde stijl aangelegd.

In 1912 werd het park herontworpen en verruimd. In beide Wereldoorlogen liep het kasteeldomein schade op; de bibliotheek werd in 1940 door acht obussen getroffen. In de jaren 1960 werd het park op een vereenvoudigde manier aangepast.

In augustus 1973 brandde het kasteel af. Het werd kort daarna volledig afgebroken. Daarna werd de gemeente Wortegem-Petegem eigenaar, het domein wordt sindsdien ter beschikking gesteld van verenigingen en inwoners van de gemeente. Een gedeelte van de vroegere paardenstallen werd hersteld en aangepast en sinds 1994 uitgebaat als taverne volgens een concessieovereenkomst.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be)