SanderusBrusselSintJacobopdeKoudenbergsite

Op deze prent van Sanderus is de herwerkte versie te zien van een prent van de voormalige Sint-Jacob-op-de-Koudenbergsite met de kerk en de bijhorende abdij. Deze site situeerde zich tussen het Koudenbergpaleis en de Koudenbergpoort.

Deze prent werd gepubliceerd in de heruitgave in 1726-1727 van de Chorographia Sacra Brabantiae van Sanderus (1659).

Het Paleis op de Koudenberg, ook het Hof van Brussel genoemd, werd in de 11e en de 12e eeuw in Brussel gebouwd op de Koudenberg, ter hoogte van het huidige Koningsplein.

De graaf van Leuven bouwde hier in de 11e eeuw een kleine burcht. Uit deze periode dateert ook de naam “Coudenberg”.

Filips de Goede gaf de aanzet tot de bouw van een imposant paleis om van hieruit het hele Rijk der Nederlanden te beheren.

Kort na zijn Blijde Inkomst in 1430 had hij reeds laten blijken dat Brussel zijn hoofdresidentie kon worden als daartoe de nodige inspanningen werden geleverd. Onmiddellijk kochten de Brusselaars op eigen kosten gronden om de hertogelijke warande uit te breiden. In datzelfde jaar vatten ze de bouw aan van de Aula Magna. Vanaf 1451 zou het hertogelijk hof voornamelijk in dit paleis resideren, kortstondig afgewisseld met Rijsel, Brugge, Mechelen en een enkele keer Dijon.

Zeker na de voltooiing van de Aula Magna in 1459 werd Brussel de hoofdstad van Filips de Goede.

Zijn opvolger Karel de Stoute had een voorkeur voor Mechelen als politiek centrum, dat een belangrijke rol zou spelen tot het overlijden van Margaretha van Oostenrijk in 1530. De verklaring van ontvoogding van keizer Karel V in 1515 vond wel weer plaats in het Paleis op de Koudenberg en in 1530 was het hier dat Maria van Hongarije tot landvoogdes van de Nederlanden werd aangeduid. Het is mede dankzij dit paleis dat Brussel zo het politieke centrum van de Nederlanden werd, en nadien van de Zuidelijke Nederlanden en van België.

De warande, het jacht- en parkgebied naast het paleis, heeft haar naam gelaten aan het huidige Warandepark. Er waren een dierentuin en een labyrint, waarin zich ook het vaak afgebeelde zomerhuis bevond.

Het paleiscomplex met bijbehorende tuinen en vijvers werd in heel Europa vermaard. Onder keizer Karels regering werd een monumentale hofkapel gebouwd achter de Aula Magna van Filips de Goede. Op 25 oktober 1555 deed de keizer in de pronkzaal troonsafstand ten voordele van zijn zoon Filips II.

De eigenlijke glansrol voor dit verdwenen paleis kwam er met de aartshertogen Albrecht en Isabella. Als zetel van de centrale macht gedurende zes eeuwen heeft dit paleis met zijn schoonheid, de charme van zijn tuinen en de rijkdom van zijn kunstcollecties bezoekers uit heel Europa over de vloer gekregen.

In 1731, tijdens de regeerperiode van landvoogdes Maria Elisabeth van Oostenrijk, werd het paleis verwoest door een reusachtige brand. Heel het paleis ging in vlammen op; enkel de muren van de monumentale staatsiezaal Aula Magna en de hofkapel bleven overeind.

De hofkapel werd na het plaatsen van een nieuw dak nog enige tijd gebruikt, alsook de kelders. Voor de rest bleef het verbrande hof decennialang een ruïne.

De sloop voor de herinrichting van de wijk vanaf 1775 werd dan ook met enige opluchting ontvangen. Het Koningsplein kwam bovenop het vroegere paleis. De koninklijke allure van de wijk bleef bewaard door de aanwezigheid van de kerk van Sint-Jacob-op-de-Koudenberg, het standbeeld van Godfried van Bouillon, en even verderop het Koninklijk Paleis.

(Bronvermelding: Wikipedia)