SanderusBrusselRegularissenkloosterJericho

Op deze prent van Sanderus is de herwerkte versie te zien van een prent van het Regularissenklooster Jericho in Brussel.

Deze prent werd gepubliceerd in de heruitgave in 1726-1727 van de Chorographia Sacra Brabantiae van Sanderus (1659).

Het Regularissenklooster Jericho, voluit “Onze Lieve Vrouw ter Rosen gheplant in Jericho-klooster” of “Onze-Lieve-Vrouw van Roos van Jericho-klooster” genoemd, werd in 1456 gesticht door de rechtstreekse tussenkomst van Filips de Goede, hertog van Bourgondië, en diens vrouw Isabella van Portugal.

De gebouwen van het klooster waren gelegen aan de huidige Oude Graanmarkt in Brussel.

Het klooster ontstond uit de samenvoeging van twee communiteiten: het Catharinaklooster van de Witte Zusters, gelegen buiten de Sint-Katelijnepoort, en het klooster van de reguliere kanunnikessen van Onze Lieve Vrouw ter Cluysen in Eigenbrakel, dat in 1456 door brand was verwoest.

In feite doekte Isabella het klooster van de Witte Juffrouwen op. Ze waren in 1235 neergestreken in Brussel als penitentiezusters van Maria Magdalena en hadden, ondanks hun quasi-onmiddellijke aansluiting bij de victorijnen, blijkbaar de reputatie het niet al te nauw te nemen met de kuisheidsgelofte.

Ze kregen de keuze tussen weggaan of toetreden tot de nieuwe gemeenschap. De toenmalige priores vertrok met enkele zusters; andere werden opgenomen in de nieuwe kloostergemeenschap Jericho.

Omdat het goed begunstigd was en buiten de eerste stadsmuren lag, was het klooster zeer uitgestrekt. In 1490 was het klooster een spirituele associatie aangegaan met de congregatie van Windesheim.

In 1783 werd het convent door keizer Jozef II opgeheven.

Uit Jericho zijn ruim vijfendertig handschriften bewaard gebleven. Dit is één van de grootste collecties uit een vrouwenklooster van de vroegere Nederlanden.

Verschillende straten in de omgeving van de Oude Graanmarkt verwezen of verwijzen naar de vroegere aanwezigheid van dit klooster.

De Oude Graanmarkt is een onregelmatig plein ten westen van het Sint-Katelijneplein, in trechtervorm versmallend naar de Kartuizersstraat.

De Oude Graanmarkt is ontstaan na de demping, midden 16e eeuw, van het zuidelijke gedeelte van de zogenaamde Witte Jouffrouwengrecht, een vroegere walgracht van de eerste stadsomwalling (11e-13e eeuw). Het noordelijk gedeelte werd in dezelfde periode omgevormd tot dok (huidig Sint-Katelijneplein). Aanvankelijk was het een veemarkt vanaf 1563 en een graanmarkt ter vervanging van het Oud Korenhuis vanaf circa 1650.

De huidige benaming ontstond na de aanleg in 1787-1788 van de Nieuwe Graanmarkt. De westelijke gevelwand werd hierbij onderbroken door de aanleg van de Moutstraat en de voormalige Jerichostraat. Laatst genoemde werd in 1890-1891 geïncorporeerd in de Antoine Dansaertstraat en vervolgens in de jaren 1920 verbreed.

Van het klooster zijn geen onmiddellijk zichtbare sporen meer achtergebleven.

Tijdens graafwerken op de binnenkoer van gemeenschapscentrum De Markten op de Oude Graanmarkt zijn in 2023 een zestal menselijke skeletten ontdekt. Na een analyse door archeologen blijken deze onderdeel van de locatie in het vroegere Jerichoklooster die als begraafplaats werd gebruikt. Het onderzoek doet vermoeden dat ze dateren uit de periode rond het midden van de 16e eeuw.

(Bronvermelding: Wikipedia; Monument.heritage.brussels; Bruzz.be – “De Markten stoot op menselijke skeletten tijden verbouwingswerken” – 07/12/2023)