HarelbekeMarktplein

Het Marktplein is een plein in de stad Harelbeke (provincie West-Vlaanderen). Het plein is gesitueerd tussen de Leie en de Gentsestraat direct ten zuidwesten van de Sint-Salvatorkerk.

De ansichtkaart van 1918 toont de huizenrij aan de linkerkant die intussen werd afgebroken. Het uitzicht van het Marktplein is vooral in de jaren 1970 ingrijpend veranderd met de komst van appartementen.

Het plein lag voorheen op de plek waar de Arendsbeek (voorheen ook Arelbeek, Arentsbeek en Arensbeek genoemd) stroomde. Deze beek werd gedempt in de 14e eeuw.

Gravin Margareta van Constantinopel verleende in 1264 aan Harelbeke de toelating om elke zaterdag markt te houden. De markt werd oorspronkelijk voor een lange tijd gehouden aan de hoek van de Leiestraat.

Vermoedelijk raakte deze markt in de 14e eeuw in onbruik, want in 1386 verleende Filips de Stoute de stad daarbij nog het recht om elk jaar een drie dagen durende jaarmarkt te houden, beginnend op 20 september. Deze had tot doel de Harelbeekse lakennijverheid nieuw leven in te blazen na de economische crisis en door de opstand in Vlaanderen. Echter in de 18e eeuw schijnen door dreiging van oorlog enkele onderbrekingen geweest te zijn.

In 1852 schreef de gemeenteraad van Harelbeke naar de provincieraad met het verzoek om de wekelijkse zaterdagmarkt te verschuiven naar donderdag, omdat enkele andere markten van naburige gemeenten zoals Waregem en Izegem ook op zaterdag markt hadden.

Het was een verregaande beslissing van het Harelbeekse gemeentebestuur om in de jaren 1970 het Marktplein en het stadhuis te slopen voor de verbreding van de Gentsestraat. Ondanks het feit dat het classicistisch stadhuis erkend was als "beschermd monument". Met deze sloop verdwenen ook de huizen op de Markt.

Op het plein werden drie nieuwe sociale appartementsblokken aan twee kanten met een parking opgericht. De nodig geachte verbreding van de Gentsebaan had nietsontziend een uitzicht gecreëerd waarbij de woonblokken de historische Sint-Salvatorskerk overschaduwden. De Markt wel daarom wel eens spottend de "lelijkste Markt van Vlaanderen" genoemd.

Begin de jaren 1990 poogde de toenmalige burgemeester het Marktplein te verfraaien door een tiental jonge lindebomen
te laten aanplanten.

Harelbeke leverde heel wat inspanningen om meer middenstanders aan te trekken, maar dat wilde niet echt lukken. Een centrum met horecagelegenheden en gezellige pleintjes ontbreekt totaal en het was dan ook de uitdaging van de stadsbestuurders om deze leemtes op te vullen. Talrijke plannen waren voorgesteld om de Leie meer zichtbaar te maken en van de markt een kloppend hart van de stad te maken.

De stad maakte in 2015 plannen voor stadsvernieuwing bekend. In 2020 werd de markt grondig gerenoveerd en heraangelegd. Een nieuw stadsblok op het marktplein genaamd "De Nieuwe Markt" werd te midden gebouwd met een openbare parking in het binnenhof. Op het stadsblok kan men wonen boven de winkels.

Het uitzicht van het marktcentrum bracht het historisch perspectief van de oude markt (pre 1970) terug wanneer men van de Marktstraat naar de kerk toerijdt. Aan de Vrijdomkaai werden de Leieboorden verlaagd. Laatst in 2021 werden fonteintjes geplaatst. De officiële opening van het nieuwe Marktplein vond plaats in 2021 tijdens het Stadsfestival Harelbeke.

De Arendsbeek, vroeger ook Arentsbeek, Arensbeek en vooral ook Arelbeek genoemd, is een beek waarop de stad Harelbeke is ontstaan. De beek mondt uit in de Leie, ter hoogte van het Marktplein. De Arendsbeek werd doorheen de tijd geleidelijk gedempt en sinds de middeleeuwen gebruikt als een open riool. Een functie die de beek eigenlijk vandaag nog steeds uitvoert, want de loop van de Arendsbeek is nu een deel van het rioolsysteem, volledig ondergronds.

Zowel de naam van de “Arendswijk” als deze van de “Beekstraat” in de Arendswijk verwijzen naar deze Arendsbeek.

(Bronvermelding: Wikipedia; Onroerenderfgoed.be)

Harelbeke : Marktplein