GentRelictenExpo1913

De wereldtentoonstelling van Gent (Gent - Expo) liep van 26 april tot 3 november 1913.

De expo vond plaats in de Sint-Pieters-Aalstwijk achter het Sint-Pietersstation en in het Citadelpark in Gent (provincie Oost-Vlaanderen).

Het ovaalvormige Paul de Smet de Naeyerpark ligt in de wijk Sint-Pieters-Aalst.

Vroeger maakte die wijk deel uit van het domein Sint-Pieters-buiten-de-muren en behoorde het toe aan de Sint-Pietersabdij.

In 1926 werd de wijk aangelegd als typische rijke burgerwijk, in de volksmond gekend als het miljoenenkwartier.

De grondplannen van de wereldtentoonstelling bepaalden grotendeels de aanleg van de wijk.

Het huidige Paul de Smet de Naeyerplein vormde het centrum. In 1918 gaf graaf Paul de Smet de Naeyer, erevoorzitter van de wereldtentoonstelling, zijn naam aan wat voordien Grondwetplaats heette. Hij kreeg ook een borstbeeld in het park.

Het park werd aangelegd op de plek waar het centrale plein van de wereldtentoonstelling was. Grindpaadjes doorkruisen het park.

De meeste tentoonstellingspaleizen waren tijdelijke constructies die na het sluiten van de expo werden afgebroken.

Twee zeer grote beelden bleven echter ter plaatse staan. De beelden wogen zo zwaar, dat ze na de wereldtentoonstelling niet meer werden weggehaald.

Ros Beyaert met de Vier Heemskinderen

In het park staat het standbeeld "Ros Beyaert met de Vier Heemskinderen", gemaakt door Aloïs de Beule en Domien Ingels.

Dit monumentale standbeeld, uitgevoerd in brons, stond tussen het Erehof en het Waterkasteel.

Het was dé blikvanger van de Eregalerij van de Expo. Het beeld van ongeveer 8 meter hoog werd gemaakt door de Gentse beeldhouwers Aloïs De Beule en zijn vriend Domien Ingels. De Beule ontwierp een maquette van het beeld al in 1899 voor een tentoonstelling in Dendermonde en recupereerde zijn ontwerp voor de Gentse Expo.

Het organiserend comité was onder de indruk van het “ultra modern en stout opgevat ontwerp”. De maquette werd goedgekeurd en zo kwam een beeldengroep die qua thematiek niets met Gent te maken heeft, op de Expo terecht. Op de rug van een steigerend paard - uitgevoerd door dierenbeeldhouwer Domien Ingels - zitten de vier gewapende heemskinderen terwijl twee gevallen strijders vertrappeld worden. De Beule stelde de heemskinderen voor als volwassen mannen met krachtige halfnaakte lichamen, strijdlustig in de aanvalshouding. Elke broer draagt zijn eigen wapen: een speer, bijl, slinger en boog.

Schoonheid – Kracht - Wijsheid

In hetzelfde Paul de Smet de Naeyerpark in Gent (provincie Oost-Vlaanderen) staat ook de beeldengroep "Schoonheid – Kracht - Wijsheid” (Beauté – Force – Sagesse), gemaakt in 1910 door Jules Pierre van Biesbroeck.
Hier bevond zich tijdens de wereldtentoonstelling in Gent in 1913 een heus Waterkasteel. Deze beeldengroep is het enige restant van deze art-decofontein:

Centraal slaat de gespierde Hercules (Kracht) zijn rechterarm om een jonge halfnaakte vrouw (Schoonheid) met een bloem in de hand, en zijn linkerarm om een gesluierde vrouw (Wijsheid) met een driehoek op haar schoot.

Oorspronkelijk stonden er links en rechts groepen mannen en vrouwen met kransen en vlaggen. Kracht, schoonheid, wijsheid zijn de symbolen van de vrijmetselarij. In 1913 werd er nog geheim over gedaan, al kwam veel geld voor de Wereldtentoonstelling van vrijmetselaars. Met dit beeld gaven ze een duidelijk signaal. De drie meest centrale begrippen van de Vrijmetselarij zijn "Wijsheid, Kracht en Schoonheid". Die refereren naar de drie fundamentele dimensies van het geestelijk functioneren: denken, doen en voelen, die samen alles omschrijven wat er in de menselijke geest gebeuren kan.

Na de wereldtentoonstelling werden de terreinen van de wereldtentoonstelling verkaveld. De inrichters mochten als eerste kiezen uit de loten. Het is sindsdien altijd een beetje een chique buurt gebleven.

Het park ligt verscholen tussen twee drukke verkeersaders (de Kortrijksesteenweg en de Krijgslaan) en is als rustige speel- en wandelruimte erg in trek bij buurtbewoners en passanten, de omliggende scholen en jeugdbewegingen uit de wijk.

Het Paul de Smet de Naeyer-park dateert uit 1926 en bestond uit 3 afzonderlijke groenzones, gescheiden door asfaltvlaktes. In januari 2019 maakte Stad Gent haar voornemen bekend om, door het uitbreken van ca. 1500 m² asfaltvlakte aan beide zijden van de Congreslaan, van de drie losse groenzones één aaneensluitend park te maken. Op 19 september 2022 gingen deze uitbreidings- en herwaarderingswerken van start.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog wilden de Duitsers alle bronzen beelden van het toenmalige park voor hun wapenindustrie in beslag nemen. Gezien de omvang en gewicht is het beeld blijven staan op de plek waar het tijdens de wereldtentoonstelling stond in 1913.

(Bronvermelding: Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_de_Smet_de Naeyerplein (online) - geraadpleegd op 30 juni 2026 - CC BY-SA 4.0; Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Paul de Smet de Naeyerplein (online), https://id.erfgoed.net/ themas/ 3259 - geraadpleegd op 30 juni 2026 - CC BY-SA 4.0; tekst deels gebaseerd op info van visit.gent.be, stad.gent en stamgent.be)

We hebben hieronder nog 10 oude postkaarten (uit eigen collectie) van Gent Expo 1913 gevoegd. Ervaar bij de aanblik van deze kaarten de enorme omvang en het uitzicht van de Gentse wereldtentoonstelling van 1913:

Gent : Relicten van Gent Expo 1913