BruggeGrafelijkSlotvanMale

Op deze ansichtkaart van 1903 is het voormalig Grafelijk Slot van Male te zien.

Het Grafelijk Slot van Male was eertijds het kasteel van de graven van Vlaanderen en bevindt zich te Male in Sint-Kruis, sinds 1970 een deelgemeente van Brugge (provincie West-Vlaanderen). Het kasteel bestaat nog. Het domein is gelegen langs de Lodewijk van Malestraat en de Pelderijnstraat. Het kasteel is voorzien van een volledige omwalling.

In en om het kasteel werd heel wat geschiedenis van Vlaanderen gelegd, waar nog sporen van terug te vinden zijn.

De oorsprong van het kasteel gaat mogelijk terug tot de 9e eeuw, toen hier een houten burcht op een kunstmatig opgeworpen heuvel werd gebouwd. Dergelijke versterkingen werden door Boudewijn I op diverse strategische punten opgericht rond de streek van Brugge om weerstand te bieden tegen de Noormannen.

In de 12e eeuw bouwde Filips van den Elzas een stenen burcht.

Onder Filips van den Elzas (graaf tussen 1168 en 1191), die zich in het kasteel vestigde, werd het een centrum van het grafelijk bestuur.

In 1269 gaf gravin Margaretha van Constantinopel de stad Damme het recht om de Malevijver te gebruiken voor drinkwatervoorziening. Onder een 4200 m lange weg werd de zogenaamde “pype” gelegd die het Maalse water, gelegen ten westen van het slot naar Damme voerde. Tegenwoordig heet die weg de Pijpeweg. Het nabije Kasteel De Vijvers, ook bekend als het hotel Lodewijk van Male, is omgeven door een restant van de vijver.

Tijdens oorlogen met Frankrijk werd het kasteel bezet en in 1302 heroverd door de Bruggelingen onder de leiding van Pieter de Coninck en Willem van Gulik.

Bij de herstelling in 1308 was er reeds sprake van een middentoren.

De graven van Vlaanderen verbleven hier gedurende de 14e eeuw regelmatig.

De steden stuurden hun afgevaardigden naar hier om er hun zaken te bepleiten.

De belangrijkste persoon waarvan de naam aan dit kasteel verbonden is was Lodewijk van Male, die er in 1329 geboren werd.

Na de Slag op het Beverhoutsveld werd het kasteel in 1382 door de Gentenaars verwoest onder de leiding van Filips van Artevelde.

In 1385 werd een kelder van het kasteel als gevangenis ingericht.

In 1390-1397 werd het kasteel andermaal herbouwd door Margaretha van Male.

Tijdens een nieuw conflict, in 1453, tussen de Gentenaars en Filips de Goede, werd het kasteel voor een groot deel door brand verwoest.

De graven, die toen vooral in het Prinsenhof in Brugge verbleven, lieten enkel de drie hoofdtorens en de kapel herstellen.

In 1472 teisterde opnieuw een brand het kasteel, vooral de hoofdtoren had het zwaar te verduren.

In 1490 volgde opnieuw een plundering door troepen van de graaf van Nassau. De burcht was kwetsbaar gelegen, waardoor de verdediging moeilijk was.

Hierop volgde de Bourgondische tijd, waarin het slot zijn belang behield.

In 1558 verkocht Filips II van Spanje het park en kasteel van Male echter aan zijn raadsman Jean Lopez Gallo en verhief hij in 1560 de heerlijkheid tot baronie. Lopez Gallo liet het kasteel herstellen en behield daarbij de fundamenten en de zuidvleugel.

In 1710 werd de baronie van Male verkocht. Het kasteel werd opnieuw verbouwd tot een statig landhuis, toegankelijk via een brug met twee vleugels. De hoofdtoren en een deel van de (verlaagde) zijvleugels bleven behouden maar de hoektorens verdwenen. De gehalveerde zijvleugels dienden als dienstgebouwen en personeelsvertrekken. De toegangspoort, uitgevend op het binnenhof, kreeg een portaal met boven de vleugeldeur een wapenschild geflankeerd door twee leeuwen. De gevel van de kapel in de zuidoosthoek kreeg een 18de-eeuwse aanpassing, onder meer met een driehoekig fronton.

Na de Franse Revolutie (1789) lag het kasteel er vervallen bij.

De oorspronkelijke ophaalbrug werd in 1807 vervangen door de huidige, stenen brug. In 1840 werd het kasteel terug bewoonbaar gemaakt. In 1891 liet de toenmalige eigenaar, verschillende verbouwingen uitvoeren. Tegen de hoofdtoren werd links een laag dienstgebouw opgetrokken en de rechtervleugel werd uitgebreid tot twee verdiepingen. De westvleugel werd verbouwd tot stallingen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende het kasteel als verblijf voor Duitse officieren en soldaten van het marinekorps.

Na de oorlog werd de familie Gillès de Pélichy in 1920 eigenaar van het kasteeldomein.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel andermaal bezet door het Duitse leger. Deze liet het na de oorlog in een gehavende toestand achter. In 1946 voerde de familie Gillès de Pélichy de meest noodzakelijke herstellingen uit, maar het kasteel bleef onbewoond. In 1953 verhuurde de baron het kasteel aan de VZW Zusters Augustinessen van de Abdij van Sint-Trudo.

Vanaf 1953 werd begonnen aan de bouw van een abdij op de oude fundamenten van het kasteel. Het middeleeuwse grondplan, namelijk de omwalde vierkante site waarop vier vleugels met gesloten opstelling rond een binnenhof, was het uitgangspunt. Met uitzondering van de noordvleugel werden de buitenmuren van de abdij grosso modo opgetrokken op de bestaande, waarschijnlijk middeleeuwse, fundamenten.

In 1954 vestigden de kloosterlingen van de Sint-Trudoabdij zich definitief in het kasteel. Links van de hoofdtoren werd een nieuwe vleugel aangebouwd. De paardenstal aan de westvleugel werd afgebroken en een bewaarde buitenmuur werd opgenomen in de abdijkerk. Bij de verbouwingen werden ook resten van de ridderzaal geïntegreerd. Deze ridderzaal werd omgebouwd tot een gastenverblijf.

In 1959 werd het kasteel aangekocht door de abdij.

In 1964 kocht de abdij ook nog de bijhorende hoeve aan.

Deze hoeve, gelegen aan de zuidoostkant van de abdij, werd in 2001 gerestaureerd en ingericht als bezoekerscentrum.

In 2011 werd het kasteel door de kloosterzusters verkocht.

De kloosterzusters verlieten het gebouw in 2013 en verhuisden naar het gebouw van de Hospitaalzusters van Sint-Jan in Brugge.

(Bronvermelding: Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Grafelijk_ Slot_van_Male (online) - geraadpleegd op 4 juli 2026 - CC BY-SA 4.0; Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Kasteeldomein van Male (online), https://id.erfgoed.net/ erfgoedobjecten/77461 - geraadpleegd op 4 juli 2026 - CC BY-SA 4.0)

Brugge : Grafelijk Slot van Male